การเมืองการปกครองในอิสลาม


การเมืองการปกครองในอิสลาม

10451846_714671618588740_281021204875354122_n

ศ.ดร. ญาซิร เอาดะฮ์ https://www.facebook.com/jasser.auda

ถามโดย อาอีชะฮ์
อัสสลามมูอาลัยกุมฯ
ขออนุญาตอาจารย์ช่วยอธิบายความแตกต่างระหว่างอิสลามในฐานะศาสนาและการเมืองการปกครองในอิสลามด้วยคะ ขอพระเจ้าทรงคุ้มครองท่านค่ะ

ตอบโดย ศ.ดร. ญาซิร เอาดะฮ์

วาอาลัยกุมุสลามฯ ถึง อาอีชะฮ์
ขอขอบคุณสำหรับคำถามและการติดต่อมาที่ Ask About Islam ของเราครับ

แม้ว่าเราอาจจะได้ยินการพูดถึงข้อโต้แย้งที่มาจากนักวิชาการมุสลิมและไม่ใช่มุสลิมที่คล้ายกัน แต่ศาสนาอิสลามและการเมืองการปกครองในอิสลามไม่ใช่สิ่งเดียวกัน อิสลามในฐานะศาสนาคือสาสน์จากอัลลอฮ์ พระเจ้าผู้ทรงเกรียงไกรสำหรับมวลมนุษยชาติ ในขณะที่ “การเมืองการปกครองในอิสลาม” คือความพยายามในการนำอิสลามมาปฎิบัติใช้ในปริมณฑลสาธารณะ/หรือชีวิตทางการเมืองไม่ทางใดก็ทางหนึ่งโดยกลุ่มคนชาวมุสลิม

อิสลามคือวิถีชีวิตที่ปัจเจกบุคคลเลือก นี่คือความจริง และเป็นความจริงด้วยว่าเมื่อสังคม (จากปัจเจกบุคคล) ปรับใช้วิถีชีวิตแบบใดแบบหนึ่ง มันจะมีผลโดยตรงกับกระบวนการตัดสินใจและการเลือกผู้นำของสังคมนั้น หากกล่าวสั้นๆ นั่นคือการเมืองการปกครอง

ดังนั้น ในทัศนะนี้ อิสลามมีอะไรเกี่ยวข้องหลายอย่างกับการเมืองการปกครองในสังคมมุสลิม ในทัศนะของผม การพูดว่าอิสลามไม่เกี่ยวข้องอะไรเลยกับการเมืองการปกครองคือการปฎิเสธคุณลักษณะประการสำคัญของศาสนาอิสลามในฐานะวิถีชีวิตที่ครอบคลุม เพราะมันไม่ใช่เป็นเพียงแค่ระบบหรือพิธีกรรมทางศาสนาตามความเข้าใจแบบเก่าที่ปฎิบัติกันแค่ในศาสนสถานเท่านั่น

อย่างไรก็ตาม นักวิชาการมีข้อถกเถียงว่าอิสลามในฐานะศาสนาได้กำหนดระบบการเมืองการปกครองแบบเฉพาะเจาะจงสำหรับชาวมุสลิมหรือไม่ ประเด็นนี้ถือเป็นเแหล่งที่มาของการถกเถียงในยุคสมัยใหม่นี้ ซึ่งผมจะพยายามอธิบายเป็นประเด็นๆ ตามหลักวิชาการ ดังต่อไปนี้

Ali Abdel-Raziq ผู้พิพากษาแห่งสำนักอัซฮัร ได้จุดไฟแห่งการถกเถียงเรื่องนี้ให้ร้อนขึ้นในปี ค.ศ. 1925 (พ.ศ. 2468 หรือประมาณ 89 ปีที่ผ่านมา) และมันยังคงร้อนระอุจนถึงปัจจุบัน ว่า ความจริงแล้วอิสลามคือ “ศาสนามีคุณลักษณะทางการเมือง” หรือไม่

ในการอธิบายแบบกลุ่มสมัยใหม่นิยม เขาได้ยกโองการจากคัมภีร์อัลกุรอานและฮะดีษ (วจนะของท่านศาสดา) มากมายเพื่อพิสูจน์ว่า มูฮัมหมัด ศ็อลฯ มี “ความชอบธรรมในฐานะศาสดา” เท่านั่น และไม่ได้ถูกส่งมาเพื่อเป็น “กษัตริย์หรือผู้ปกครอง” และสิ่งที่ท่านทำคือการสร้าง “หน่วยสังคมทางศาสนา” ไม่ใช่ “รัฐทางการเมือง”

ข้อถกเถียงของ Abdel-Raziq คือว่า กฎหมายอิสลามมีความเป็นกลางเกี่ยวกับระบบทางการเมืองการปกครองสำหรับชาวมุสลิม หมายความว่าสังคมมุสลิมมีอิสระที่จะเลือกระบบการเมืองการปกครองแบบไหนก็ได้ที่เขาปรารถนา และไม่สามารถกำหนดว่าระบบใดเป็นข้อบังคับจากศาสนาอิสลาม

ถึงแม้ว่าการอธิบายของเขาจะใหม่สำหรับสังคม แต่ความจริงแล้วทัศนะของเขาไม่ต่างอะไรกับทัศนะทางฟิกฮ์แบบดั้งเดิม (กฎหมายอิสลาม) ที่เห็นว่า การเป็นผู้นำทางการเมือง (อีหมามมะฮ์) เป็นหน้าที่ที่มาจากหลักเหตุผล ไม่ได้มาจากคำวิวรณ์ แม้ว่าทัศนะนี้จะไม่ใช่ทัศนะส่วนใหญ่ของนักวิชาการก็ตาม

มีนักวิชาการหลายท่านในยุคสมัยใหม่เห็นด้วยกับข้อเสนอของ Abdel-Raziq อย่างไรก็ตาม นักวิชาการส่วนใหญ่ที่เขียนงานหัวข้อนี้หลังจากเขาไม่เพียงแค่วิจารณ์งานของเขาแต่ยังไม่ “เป็นกลาง” เกี่ยวกับระบบการเมืองการปกครองที่พวกเขาสนับสนุนอีกด้วย

นักวิชาการเหล่านี้มีระบบการเมืองการปกครองในดวงใจก่อนหน้าแล้ว โดยแสดงการสนับสนุนระบบต่างๆ ผ่านการอ่านตัวบทใหม่ ยกตัวอย่างเช่น Mahmoud Mohamed Taha สนับสนุนความคิดที่ว่า “อิสลามนั้นเป็นทั้งประชาธิปไตยและสังคมนิยม” โดยการอธิบายโองการเดียวกันได้อย่างน่ากังขาและแตกต่างจากข้อโต้แย้งที่ Abdel-Raziq ได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ (คัมภีร์อัลกุรอาน 88:22)

 فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنتَ مُذَكِّرٌ ( 21  
ดังนั้นจงตักเตือนเถิด เพราะแท้จริงเจ้าเป็นเพียงผู้ตักเตือนเท่านั้น

لَّسْتَ عَلَيْهِم بِمُصَيْطِرٍ ( 22  
เจ้ามิใช่ผู้มีอำนาจเหนือพวกเขา

เขายังได้อธิบายโองการเกี่ยวกับการชูรอ (การปรึกษาหารือ) และ ซะกาต (การจ่ายทาน) ว่าเป็นขั้นตอนที่สำคัญในการเตรียมความพร้อมเพื่อไปสู่การเป็นประชาธิปไตยและสังคมนิยม นอกจากนั้นอีกตัวอย่างหนึ่ง Sadek Sulaiman สรุปโองการเกี่ยวกับชูรอว่า “ประชาธิปไตยและชูรอมีหลักการและคอนเซ็บที่เหมือนกัน…และดังนั้นจึงเป็นหนึ่งเดียวและเหมือนกัน”

Muhammad Khalaf-Allah อธิบายคอนเซ็บเดียวกันว่าเป็นการใช้อำนาจโดย “การยึดเสียงข้างมาก” โดยมองจากการประยุกต์ของท่านศาสดา ในขณะที่ Abdulaziz Sachedina ได้แผ่ขยายรากฐานอิสลามด้านพหุนิยมประชาธิปไตยจากคัมภีร์อัลกุรอานและหลักฐานเกี่ยวกับภาคประชาสังคมในกรุงมาดีนะฮ์ยุคแรกของสังคมมุสลิมเพื่อที่จะ “ให้ความชอบธรรมกับความคิดการเป็นพลเมืองแบบโลกีนิยมประชาธิปไตยในวัฒนธรรมการเมืองของมุสลิม”

ขอกล่าวย้ำอีกครั้งว่า แม้ว่าการอธิบายข้างต้นจะมีความถูกต้องในทางภาษาศาสตร์ โดยมองไปที่ความยืดหยุ่นของภาษาอาหรับ ในทัศนะของผมพวกเขาไม่ควรด่วนสรุปว่าคัมภีร์อัลกุรอานถูกประทานลงมาเพื่อกำหนดระบบการเมืองการปกครองลักษณะใดลักษณะหนึ่ง

Rachid Ghannouchi ถือว่ามีความเป็นกลางมากกว่านักวิชาการท่านอื่นที่กล่าวมา ด้วยกับทัศนะการสนับสนุนประชาธิปไตยจากมุมมองอิสลามว่า ประชาธิปไตยไม่ได้มาจากการอธิบายตัวบทโดยตรง แต่มาจากความจริงที่ว่า “แก่นสารของกฎหมายของพระเจ้า” (ซึ่งสารน์ทั้งหมดที่ถูกส่งลงมานั้น) คือการสถาปนาความยุติธรรมให้กับมนุษยชาติ

อย่างไรก็ตาม เราไม่ควรเข้าใจตัวบทดัวยการตัดสินล่วงหน้าว่าระบบใดดีกว่าระบบใด แต่ควรปล่อยให้นโยบายและจุดยืนทางการเมืองเป็นไปตามวิถีของมัน หากกล่าวอีกนัยหนึ่ง เราควรเข้าใจตัวบทในแง่ของ “ค่านิยมทางการเมืองที่ดี” มากกว่า

ดังนั้นถ้าเราต้องการจะนำเอาอิสลามไปปฎิบัติในชีวิตทางการเมืองของเรา เราจะพบว่าโดยรวมแล้วตัวบทแห่งอิสลามตั้งอยู่บนค่านิยมแห่งความยุติธรรม การปรึกษาหารือ ความร่วมมือ และการให้เกียรติซึ่งกันและกัน การดึงค่านิยมเหล่านี้ไปปฎิบัติใช้ในระบบโดยไม่ได้ละเมิดคำสอนแห่งอิสลามทำให้ระบบนั้น “มีความเป็นอิสลาม”

แน่นอนว่าผมไม่ได้หมายความว่าเราจะต้องต่อต้านการอธิบายข้างต้นที่กล่าวมา เช่น ระบบหลายพรรคการเมือง ระบบเสียงข้างมาก หรือแม้ว่าจะเป็นระบบประชาสังคมแบบอเมริกาก็ตาม

ประเด็นที่ผมต้องการจะสื่อคือว่า ตัวบทอันทรงคุณค่าควรได้รับการทำความเข้าใจด้วยกับค่านิยมและหลักเจตนารมณ์อันสูงส่ง มากกว่านโยบายหรือโครงสร้างทางการเมืองที่มีลักษณะเฉพาะ และด้วยเหตุนี้ตัวบทต่างๆ จะไม่ถูกใช้ไปในทางที่ผิดเพื่อให้ความชอบธรรมกับ (รับใช้) ประเทศมหาอำนาจบางประเทศหรือเป็นการปิดกั้นบทบาทการพัฒนาอย่างมีประสิทธิภาพให้กับลูกหลานของเราในอนาคต ผู้ซึ่งอาจจะค้นพบวิธีการที่ดีกว่าที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบันก็เป็นได้

นอกจากนั้นการวิเคราะห์ของเราเกี่ยวกับนโยบายหรือระบบการเมืองการปกครองในปัจจุบันและอนาคตควรมาจากการตรวจสอบระดับว่าระบบนั้นๆ ได้เติมเต็มค่านิยมอันสูงส่งที่เราเข้าใจจากตัวบทมากน้อยเพียงใด

อัลลอฮ์เป็นผู้ทรงรอบรู้ยิ่ง ผมหวังว่าข้อความข้างต้นพอจะช่วยตอบคำถามของคุณได้นะครับ
ด้วยสลาม

—————————–

แปลและเรียบเรียงโดย มุสลิม วงศาวิศิษฎ์กุล
จาก http://www.onislam.net/english/ask-about-islam/islam-and-the-world/politics-and-economics/451476-are-there-politics-in-islam.html

หมายเหตุ รูปพิเศษ เอามาจาก http://deshcalling.blogspot.com.tr/2013/04/islam-and-politics-in-new-egypt.html

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

  • เพื่อน

%d bloggers like this: